Astrid steekt het zelf maar meteen eerlijk in: toen ze gevraagd werd om zich met Jan Steen bezig te houden, wist ze er eigenlijk niet veel meer van dan “wat iedereen weet”. Dat is best opmerkelijk voor iemand die kunstgeschiedenis heeft gestudeerd. Haar specialisatie? Byzantijnse wandschilderkunst en vroegchristelijke kunst. Niet bepaald de wereld van feestende burgers, omgevallen kannen en ondeugende blikken. “Dat sluit natuurlijk enorm aan bij Jan Steen,” zegt ze droog. Om daar meteen aan toe te voegen: “Helemaal niet.”
Maar misschien is dat juist de charme van Astrid. Ze benadert Jan Steen niet als een vanzelfsprekende held, maar als een ontdekking. Wat begon als een verzoek om vanuit Warmelda mee te doen met een Jan Steen-werkgroep, groeide uit tot een fascinatie. “Ik had altijd wel sympathie voor hem,” vertelt ze. “Hij is een beetje dwars. Niet zo braaf. Stout. Een beetje rebels.” Het is een woord dat vaker terugkomt. Tegendraads. Verhalenverteller. Vrolijk. Het zijn kwaliteiten die niet alleen Jan Steen typeren, maar die ook doorklinken in Astrids eigen enthousiasme.
Als je haar vraagt naar haar favoriete schilderij, hoeft ze niet lang na te denken: Het Sint-Nicolaasfeest. Niet vanwege de compositie of techniek, maar vanwege de herkenning. “Je ziet koek die we nog steeds kennen. Speculaas, taaitaai. En vooral al die emoties. Blijdschap, jaloezie, angst en verlangen. Dat is precies hoe het nog steeds is.” Ze lacht. “Alles voor een cadeautje.”
Wat Astrid vooral aanspreekt, is hoe tijdloos Steen is. Ze vertelt over een schilderij van een bakker en zijn vrouw, trots poserend met hun brood. Zet er een moderne foto van een bakker naast, en het verschil is verrassend klein. “Mensen moesten lachen toen ik dat onlangs tijdens een presentatie liet zien. Maar het is ook ontroerend. Het laat zien dat mensen niet echt veranderen.”
Binnen de viering van 400 jaar Jan Steen houdt Astrid zich vooral bezig met de inhoud. Ze verdiept zich in de verhalen, de context en de betekenis. Niet om het ingewikkeld te maken, maar juist om het toegankelijk te houden. Want uiteindelijk draait het om verbinding. “Hij communiceert met je,” zegt ze. “Op zijn schilderijen kijkt er vaak iemand recht naar je. Alsof hij zegt: ik zie jou ook.”
En wat we van Jan Steen kunnen leren? Astrid hoeft niet lang na te denken:
“Dat het leven kort is, en dat je er alles uit moet halen.”Het is een les die, vier eeuwen later, nog steeds verrassend actueel is. En in Warmond, dankzij mensen als Astrid, springlevend.
